Jongeren worden in online games verleid met psychologische prikkels om aankopen te doen. Vrijwel alle jongeren (93%) gameden het afgelopen jaar en twee derde (64%) van hen kocht daarbij in-game valuta: digitale munten waarvan de waarde in euro’s niet altijd duidelijk is. Drie kwart van de jongeren (76%) die hiermee betaalde, rekende de prijs ook niet altijd om in euro’s. Zes op de tien (58%) geeft zelfs aan dat deze uitgaven minder ‘echt’ voelden. Vier op de tien (42%) geeft soms meer uit in games dan gepland. Dit blijkt uit onderzoek van Wijzer in geldzaken onder een representatieve groep 16-19-jarigen, uitgevoerd in aanloop naar de 15e editie van de Week van het geld, die op maandag 23 maart start.
Games creëren tijdelijke schaarste, verhogen de urgentie met aftelklokjes en beloven snellere progressie met betaalde extra’s. Het onderzoek laat zien dat die trucs effect hebben: jongeren betalen in games om sneller te winnen of verder te komen (53%) en voor extra levens, boosts of retries als ze nét niet winnen (42%). De helft van de betalende jongeren (50%) heeft weleens spijt van in-game aankopen onder tijdsdruk.
Loet van Stekelenburg, gedragswetenschapper bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM): “Gamemakers gebruiken psychologische kennis bij het vormgeven van hun games. Ze gebruiken ‘dark patterns’ om gamers te verleiden tot impulsaankopen. Spelers zijn gevoelig voor tijdelijke aanbiedingen en onzekere beloningen (zoals in loot boxes). Ook gebruiken games vaak digitale munten die het moeilijk maken om te begrijpen hoeveel geld je nu echt uitgeeft. Jongeren zitten midden in hun ontwikkeling en zijn daardoor extra kwetsbaar. Ze zijn ook gevoelig voor hun sociale omgeving, nemen meer risico’s en zijn geneigd te kiezen voor de korte termijn. Als ACM onderzoeken we dark patterns in games. Daarnaast treden we op tegen gamebedrijven die jongeren aanzetten tot het doen van aankopen. Zo eisen we bijvoorbeeld dat gamemakers in-game aankopen in europrijzen gaan vermelden. Tegelijk blijft het belangrijk om jongeren goed voor te lichten en weerbaarder te maken.”
Ook kleine luxe-uitgaven – van populaire snacks uit TikTok-trends tot Labubu-figuurtjes – blijken verleidelijk. Vrijwel alle jongeren (95%) doen mee aan dit soort ‘little treats’, een kwart (26%) gunt zichzelf zelfs vaker zo’n kleine traktatie omdat grote spaardoelen voor hun gevoel onbereikbaar zijn. Bijna de helft (45%) ervaart dat bedrijven en merken bewust inspelen op hun behoefte om zichzelf af en toe iets te gunnen of te belonen. 46% van de jongeren wordt dan ook verleid om hierbij meer uit te geven dan gepland.
Minister van Financiën Eelco Heinen: “Financiële verleidingen zijn overal aanwezig. Daarom is het belangrijk dat jongeren financieel weerbaar worden. Dat betekent kritisch nadenken over uitgaven en bewuste geldkeuzes maken.”
Renée Audier-Oranje, coördinator burgerschapsonderwijs en docent van het Albeda College Rotterdam: “Jongeren groeien op in een wereld vol financiële verleidingen en impulsieve koopprikkels. Ook krijgen ze online sprookjes voorgeschoteld waardoor ze een vertekend beeld kunnen krijgen van omgaan met geld. Wij bieden daar tegenwicht aan door jongeren ook op school te informeren. We zetten in op financiële educatie binnen het vak Burgerschap, van aandacht voor de invloed van reclames en social media tot gezond consumptiegedrag. Zo vergroten we hun financiële bewustzijn, zodat zij leren om nu én later verantwoord met geld om te gaan.”
Van 23 tot en met 27 maart 2026 organiseert Wijzer in geldzaken de 15e editie van de Week van het geld. Tijdens de jubileumeditie van deze landelijke themaweek gaan vele tienduizenden leerlingen en studenten uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en mbo aan de slag met financiële educatie. Partijen uit de financiële sector, partners van Wijzer in geldzaken en gemeenten organiseren gastlessen en andere activiteiten om kinderen en jongeren op een speelse manier financieel bewust te maken. Het thema van de Week van het geld 2026 is ‘Geldsprookjes, te mooi om waar te zijn?’.
De Week van het geld 2026 wordt maandag 23 maart geopend door minister van Financiën Eelco Heinen in Leerhotel Het Klooster in Amersfoort. Partners van Wijzer in geldzaken wonen een plenair programma bij. Aansluitend vinden in Amersfoort gastlessen plaats van de AFM, DNB, NVB, Pensioenfederatie en Verbond van Verzekeraars voor klassen uit het vo en mbo. Deze dag vormt hiermee ook de symbolische start van de duizenden gastlessen tijdens en na de Week van het geld. Gedurende de Week van het geld vinden diverse activiteiten plaats van platform Wijzer in geldzaken, partners, gemeenten en overige betrokken partijen.
Op initiatief van het ministerie van Financiën bundelen partners uit de financiële sector, de wetenschap, de overheid en onderwijs-, voorlichtings- en consumentenorganisaties sinds 2008 hun krachten in het platform Wijzer in geldzaken om mensen in Nederland voor te bereiden op het maken van financiële keuzes. Een team van professionals werkt er vanuit het ministerie iedere dag aan om mensen van jongs af aan te leren omgaan met geld, om Nederlanders te helpen hun geldzaken op orde te hebben, nu en in de toekomst. Het platform wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Vereniging van Banken, het Verbond van Verzekeraars, de Pensioenfederatie, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, De Nederlandsche Bank, de Autoriteit Financiële Markten en Nibud. Hare Majesteit Koningin Máxima is erevoorzitter van het platform.
www.wijzeringeldzaken.nl
Voorafgaand aan de Week van het geld is in februari 2026 door onderzoeksbureau CHOICE Insights + Strategy, in opdracht van Wijzer in geldzaken, het onderzoek ‘Geldsprookjes, te mooi om waar te zijn?’ uitgevoerd onder jongeren van 16-19 jaar (n=1.010).
Via Wijzer in geldzaken kunnen media in contact komen met docenten en met jongeren die ervaring hebben met in-game aankopen en ‘kleine traktaties’.
Meer informatie over dit bericht:
Jelle Strikwerda, 06 50158654,
pers@wijzeringeldzaken.nl, wijzeringeldzaken.nl/pers
Wijzer in geldzaken
